Department of Kurdish Language
The department of Kurdish language contains it's own role and features, like it's caring about the development of students skills in getting more experiences and preparing them as profissional teachers, who've the ability and enthusiasm about teaching, developing national culture, and serving the mother tongue and literature, which is Kurdish. This department has it's own Geographical importance of the area as a centre to associate many of the Kurdistan's cities and towns, This has led to recruit lots of students from such cities and towns, who are at some point different in language, accent, culture and intellectual aspects. Thus, associating and positively combining these dfferences.

A short summary about the history of Kurdish language department:

Opening the Kurdish language department dates back to 13. Dec.2006. as a branch of University of Sulaimani in Chamchamal. The department welcomed the first group of students in 2006-2007 who graduated in 2009-2010.

The department is one of the very first departments established when there were only some faculties in the school of education. It was the first faculty that offered post-graduate study programs. After admitting two master students in language studies, it admitted nine students in Kurdish literature studies a year later.

It has a highly qualified and experienced staff who have a great role in progressing the university. The staff are Asst. professors, Lectures and Asst. Lecturers. Conducting scientific researches and presenting seminars are parts of continuous attempts of the lectures to serve Kurdish language and literature. Hence, effective teachers to the ministry of education will be made in the future.

In the view point of the department, good programs, scientific activities, conferences, scientific researches are the best factors to make qualified and effective teachers. This is to encourage the graduates to play a good role in educating the generations of Kurdistan by the most modern methods. As a result they are able to be effective people in progressing the schools of Kurdistan region.

Certificates given by the department:

B.A. in Kurdish language and literature

M.A. in Kurdish language and literature

Study in the department:

The language of study is Kurdish. Most of the lectures are theoretical while some of them are practical. The duration of B.A. studies is four years.

The goals of the department:

1. To qualify students scientifically and academically so as to be successful cadres in the future and teach in the basic schools.

2. To qualify students base upon democracy, patriotism and tolerance.

3. Introducing the science of language and literature in general.

4. The aim of the department is well-preparing the students about language and literature since their major is Kurdish language and literature.

Kurdish language department is attempting hard to educate active graduates in the field of Kurdish language and literature by providing scientific methods and programs. It is preparing educational and professional teachers. Psychological education and teaching methods are taking in consider to develop students' abilities.

Taking Exams:

In every academic year, two quizzes will be taken and final semester exam. The final exam includes all the subjects studied. The exam date of the semesters and final year exam will be announced later.

Distribution of the marks:

First semester exam 15%

Second semester exam 15%

Writing reports and seminars 5%

Final exam 60%

The significance of the Kurdish Language department.

Because of the geographical location, the Kurdish language department of Charmo University has a great significance. It joins some cities and towns therefore a large number of students are gathering here. The importance of this department is that it prepares a large number of professional cadres of language and literature who will be teachers in the basic schools. What distinguishes this department from the other departments is that it is close to Kirkuk province. It serves a lot of Kurdish natives from Kurdish areas out of Kurdistan region.

Place of work:

The graduates of the department are able to teach, work in the research centers and publishing houses. They are also able to work as translators. In addition to these, they can teach in governmental and non-governmental foundations or in the language centers to teach foreigner learners.


Language of study in the department is Kurdish. Moreover, English, Arabic and Persian languages are studied. Persian language and literature are both studied intensively in the third and fourth year

Methods of teaching:

In the department, the methods of teaching are taking in consider. In addition to that, preparing reports, presenting seminars are also conducted to teach students.


Duration of study is four years. Academic year starts in the middle of September and finishes in the middle of June. 

DKUR academic staff members:
  1. Mustafa Raza Mustafa          Dept head (MA Lecturer)
  2. Hero Ahmed Hema Gharib    (Lecturer)
  3. Raoof Mahmud Said              (Assist Professor)
  4.  Saman Ezadin Sadon            (Lecturer)
  5. Shadman Salar Nariman        (Lecturer)
  6. Mahdi Fatih Omar                  (Assist Professor)
  7. Suzan Saadulla Abdulkany    (Lecturer)
  8. Aso Omar Mustafa               (Assist Lecturer)
  9. marewan husen farhan        (Assist Lecturer)
  10. hazhar husen wali                (Assist  Lecturer)
  11. karwan juma rahim              (Dept. Member)
  12. dashti bahjat mohammad    (Dept. Member)
  13. ashti husen arif                    (Dept. Member)
  14. avin abdulqadr xalifa           (Dept. Member)
"بەشى زمانى کوردى" ڕۆل و تایبەتمەندیى دیارى خۆى هەیە، لە گرنگیدان بە بەرزکردنەوەى ئاستى خوێندکار و ئامادەکردنیان وەک مامۆستاى کارامە، کە خاوەن توانا و حەزى درێژەدان بن بە خوێندن و بەرەوپێشبردنى کلتوورى نەتەوە و خزمەتکردنى زمانى دایک و ئەدەبى زمانى دایک، کە ( کوردى) یە، هاوکات هەڵکەوتەى شوێنەکەى لەڕووى جوگرافییەوە وایکردووە، کە وەک ناوەندێک چەندیین شار و شارۆچکەى کوردستان بەیەکەوە ببەستێتەوە، کە ئەمەش وایکردووە ژمارەیەکى زۆرى خوێندکارى ئەو شار و شارۆچکانە لەخۆیدا کۆبکاتەوە، کە لە ڕووى زمان و زار و کلتوور و ڕۆشنبیرییەوە تا ڕادەیەک جیاوازن و دوواجار بەیەکەوەبەستن و بەریەککەوتنێکى ئەرێییانەى لە ڕووى ڕۆشنبیرى و زمانى و کلتوورى لێدەکەوێتەوە.

کورتەیەک سەبارەت بە مێژووی بەشی زمانی کوردیی:

بەشی زمانی کوردی لەگەڵ کردنەوەی کۆلێژی پەروەردەیزانکۆی سلێمانی لە چەمچەماڵ لە ڕێکەوتى: (١٣/١٢/٢٠٠٦) یەکێک بووە لەو بەشانەى، کە کراوەتەوەو بۆساڵی ٢٠٠٦-٢٠٠٧یەکەم گروپە خوێندکارىوەرگرتووەو لە ساڵى (٢٠٠٩ – ٢٠١٠) یەکەم چەپکە خوێندکارى بەسەرکەوتوویی پێشکەشکردووە، لە ڕێکەوتى: ( ٨/١٢/٢٠١٤)، بە بڕیارى وەزارەتى خوێندنى باڵاو توێژینەوەى زانستیی و لەگەڵ کردنەوەى زانکۆى چەرموو، بووە بەشێک لە سکوڵى پەروەردە لە زانکۆى چەرموو. هاوکات وەک یەکەم بەش لە زانکۆى چەرموو لە ساڵى ( ٢٠١٣ - ٢٠١٤)، توانى خوێندنى باڵا/ ماستەر لە بوارى زماندا بکاتەوە و لەمبوارەدا دوو خوێندکارى وەرگرت، هەروەها پاشان لە ساڵى دواتردا (٩) خوێندکارى لە بوارى خوێندنى باڵا/ماستەر بۆ پسپۆڕى ئەدەب وەرگرت، ئەمە جگەلەوەى کە لە ئێستادا خاوەن ستافێکى ڕێکوپێک و ئەزمووندارەو توانیویەتى لەنێو زانکۆى چەرموودا جێ پێى خۆى لە ڕووى زانستییەوە بکاتەوە و دەستەى وانەبێژیی مامۆستایانى بەشی زمانى کوردیی لەڕووى نازناوى زانستییەوە خاوەنى پرۆفیسۆرى یاریدەدەرو مامۆستاو مامۆستاى یاریدەدەرە، هاوکات لە بەرنامەیدایە، کە خزمەتی زیاتر بە ناوچەکە پێشکەشبکات، لەمڕووەوە مامۆستایانیى لێبڕاوانە، لە هەوڵى ئەنجامدانى توێژینەوەى زانستیی و گێڕانى سیمیناردان بۆئەوەى لەڕووى زانستییەوە بتوانن خزمەتى زیاترى زمان و وێژەى کوردیی بکەن و لەداهاتوودا کادرى سەرکەوتوو بۆ خزمەتکردنى زمان و ئەدەبى کوردیی بۆ وەزارەتى پەروەردە پێبگەیەنن.

هاوکات .دیدو بۆچوونی ئه‌م بەشه‌ بۆ پێگه‌یاندنی كادری به‌ تواناو لیهاتوو له‌ گرنگی دان به‌ پرۆگرامه‌كانی خویندن و چالاكيی زانستی و كۆنفرانس و تویژینه‌وه‌ی زانستی دا به‌رجه‌سته‌ ده‌بیت ، به‌ ئامانجی ئه‌وه‌ی كه‌ دەرچووانى ئەم بەشە وه‌ك مامۆستا ڕۆڵیان هه‌بێ له‌ پێگەیاندن و په‌روه‌رده‌كردنی ڕۆڵه‌كانی كوردستان به‌ نوێترین زانست و به‌ باشترین شێواز تا له‌ ده‌رئه‌نجامدا ببێته‌ هۆكاریك بۆ پیشخستن و گه‌شه‌كردنی خویندنگاكانی هه‌رێمی كوردستان. لەگەڵ ئەوەشدا گرنگی دەدەین بە ئەنجامدانی توێژینەوەی زانستی و پێگەیاندنی کادێری شارەزا و توێژەر و مامۆستای زانکۆ بوارى زمان و وێژەى کوردییدا.

ئەو بڕوانامانەی لەبەشەکە دەبەخشرێت:

١- بڕوانامەی بەکالۆریۆس،لەبواری زمان وئەدەبی کوردیدا.

٢- بڕوانامەی ماستەر، لەبواری زمان وئەدەبی کوردیدا.

خوێندن لەبەشەکە:

خوێندن لەبەشەکەماندا بەزمانی کوردییە،بەشێکی زۆری بابەتەکانمان بەشێوەی تیۆرین و هەندێکیشیان تیۆری وپڕاکتیکین، و ماوەی خوێندنی بەکالۆریۆس لەبەشەکەمان چوار ساڵە.

ئەرک و ئامانجی بەش:

١- پێگەیاندنی خوێندکاران بەشێوەیەکی زانستی و ئەکادیمى، بۆئەوەى ببنە کادرێکى سەرکەوتوو تا لە داهاتوودا وەک مامۆستاى قۆناغى بنەڕەتیی لە وەزارەتى پەروەردە خزمەت بکەن.

٢- پێگەیاندن و پەروەردەکردنی کادیرو پسپۆڕی شارەزا لەسەربنەمای دیموکراسی و نیشتمان پەروەری و یەکتر خۆشویستن.

٣- ئاشناکردنی خوێندکاران بەزانستی زمان و ئەدەب بەشێوەیەکی گشتی.

٤- ئامانجی سەرەکی بەش ئەوەیە کە خوێندکاران بەشێوەیەکی زانستی شارەزای زمان و ئەدەبی کوردی ببن،چونکە پسپۆڕی لەزمان و ئەدەبی کوردی وەردەگرن.

٥- دروستکردنى هەستى نیشتمانپەروەریی و خۆشویستنى زمان و وێژەى کوردیی وەک بەشێک لە شوناس و ناسنامەیان، چونکە مێژوو، شارسنتانییەت و بیرکردنەوەو عەقڵیەتیی کوردیی لەنێو زمان و ئەدەبەکەیدا ڕەنگیداوەتەوە.


به‌شى زمانى كوردى هه‌وڵى سه‌ره‌كى پێگه‌یاندن و په‌روه‌رده‌كردنى ده‌رچوویه‌كى كاراو چالاكه‌ له‌ بوارى زانستى زمان و ئه‌ده‌بى كوردیدا، به‌ ئارِاسته‌كردنى پرۆگرام و میتۆدى زانستى نوێ‌ و هاوچه‌رخ، تاوه‌كو له‌ داهاتودا مامۆستاى په‌روه‌رده‌یى و پیشه‌یى پێ بگه‌ینێت، هه‌روه‌ها گرنگیدان به‌لایه‌نى په‌روه‌رده‌ى سایكۆلۆجى و شاره‌زاكردنى خوێندكار له‌ چۆنیه‌تى رێگاكانى وانه‌ ووتنه‌وه‌ له‌ فێرگه‌كاندا.

چۆنییەتى ئەنجامدانى ئەزموونەکان: :
له‌هه‌ر ساڵێکی خوێندنی ئه‌کادیمیدا دوو تاقیکردنه‌وه‌ی ناو پۆل و تاقیکردنه‌وه‌یه‌کی کۆتایی ئه‌نجام ده‌درێت. تاقیکردنه‌وه‌ی کۆتایی گشگتیره‌ که‌ تیایدا هه‌موو ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌و ساڵه‌دا خوێندراون بۆ خوێندکار هه‌ژمار ده‌کرێت بۆ ئه‌وه‌ی تاقیکردنه‌وه‌ی تیادا ئه‌نجام بدات. کات و ڕێکەوتى تاقیکردنه‌وه‌کانی نیوه‌ی وه‌رزه‌کان و کۆتایی ساڵ دواتر ڕاده‌گه‌یه‌نرێت.

دابەشکردنى نمرەکان بەم شێوەیەیە:

تاقیکردنەوەى وەرزى یەکەم: %١٥

تاقیکردنەوەى وەرزى دووەم لە %١٥

ئامادەکردن و پێشکەشکردنى ڕاپۆرت و سیمینار لە %٥

تاقیکردنەوەى لە ناکاو و چالاکیی ناوپۆل لە % ٥

تاقیکردنەوەى کۆتایی ساڵ لە %٦٠

گرینگی بەشی زمانی کوردی:

بەشی کوردی گرینگی تایبەتی خۆی هەیە،لەڕووی جێبەجێکردنی پڕۆسەی خوێندنەوە،بەتایبەتی لەم دەڤەرەدا لە ڕووی هەڵکەوتەی شوێنەکەی ،کە دەکەوێتە ناوەندێکەوە زۆر شارو شارۆچکەی بەیەکەوە بەستۆتەوە ئەمەش وایکردوە ژمارەیەکی زۆر خوێندکاری شارو شارۆچکەکانی کوردستانی تێدا کۆببێتەوە،گرینگی ئەم بەشە لەوەدا دەردەکەویت،کە ژمارەیەکی بەرچاو کادرو پسپۆڕ لەبواری زمان و ئەدەبی کوردی پێدەگەیەنێت،کە دەبن بەمامۆستا لە قۆناغەکانى بنەڕەتیی و ئامادەیی، هاوکات یەکێک لە خاڵە گرنگەکانى ئەم بەشە، کە جیایدەکاتەوە لە بەشە گرنگەکانى ترى هاوشێوەى خۆى، ئەوەیە، کە هەڵکەوتەى شوێنەکەى بەهۆى نزیکى لەناوەندى پارێزگاى کەرکووکەوە، دەتوانێت خزمەتێکى زۆر بە خەڵکانى کورد زمان لە ناوچە کوردستانییەکانى دەرەوەى هەرێم بکات و کادرى پێویست لەبوارى زمان و وێژەى کوردى بۆئەم ناوچانە دروستبکات.

ئەوشوێنانەی کەدەرچوانی بەشەکە دەتوانن کاری تێدابکەن:

دەرچوانی بەشەکەمان دەتوانن ببن بەمامۆستا لە خویندنگاکان،هەروەهاله‌ سه‌نته‌ره‌كانى توێژینه‌وه‌ و ده‌زگاكانى ڕاگه‌یاندن وچاپ وبڵاوكردنه‌وه‌، هاوكات دەتوانن وەک زمانه‌وانو وه‌رگێرِ كاربكه‌ن. هەروەها لەهەموو فەرمانگە و دامەزراوە حکوميی و ناحکومییەکان وەک هەڵسەنگێنەری زمانەوانيی دەتوانن کاربکەن. ‌سەرەڕاى ئەمانەش ده‌رچووانى ئه‌م به‌شه‌ ده‌توانن له‌ سه‌نته‌ره‌كانى فێركردنى زمان و كه‌رتى تایبه‌تدا وانه‌ بڵێنه‌وه‌ بۆ ئه‌و فێرخوازه‌ بیانيیانه‌ى ویستى فێربوونى زمانى كوردیيان هه‌یه‌ .

زمانى خوێندن لە بەشەکەماندا، بە فەرمیی بریتییە لە زمانى کوردیی، هاوکات زمانەکانى ئینگلیزیی و عەرەبى و فارسیش لە بەشەکەماندا دەخوێنرێت، بە تایبەت زمانى فارسی گرنگییەکى زۆرى پێدەدرێت و لە هەردوو قۆناغى سێیەم و چوارەمدا بەچڕوپڕى زمان و وێژەى فارسی دەخوێنرێت.

ڕێگاکانى خوێندن:

بەشێوەیەکى گشتى لە بەشەکەماندا ڕەچاوى ڕێگەى (موحازەرە – وانە وتنەوە)، دەکرێت، هاوکات لەپاڵ ئەمەشدا ڕێگەى پێشکەشکردنى ڕاپۆرت و سیمینارات یەکێکى ترن لەو ڕێگایانەى کە بۆ فێربوونى خوێندکاران سوودیانلێوەردەگیرێت.

ماوەی خوێندن لە بەشی کوردیدا چوار ساڵە، کە ساڵی خوێندن لە ناوەڕاستی مانگی ئەیلول دەستپێدەکات و لە ناوەڕاستی حوزەیران کۆتاییدێت.

ستافی بەش

  1. م.مستەفا رِەزا مستةفا             (سەرۆک بەش)   م.ياريده‌ده‌ر
  2. د.هێرۆ أحمد حمەغريب               مامۆستا
  3. د.رؤوف محمود سعيد                 پ.ياريده‌ده‌ر
  4. د.سامان عزالدين سعدون              مامۆستا
  5. د.شادمان سالار نريمان                مامۆستا     
  6. م.مهدى فاتح عمر                     پ.ياريده‌ده‌ر
  7. م.سۆزان سعدالله عبدالغني             مامۆستا
  8. م.ئاسۆ عومەر مستەفا                 م.ياريده‌ده‌ر
  9. م. مەريوان حسين فرحان              م.ياريده‌ده‌ر
  10. هەژار حسين والي                     م.ياريده‌ده‌ر
  11. كاروان جمعە رحيم                 ئەندامى بەش
  12. دەشتى بهجت محمد                ئەندامى بەش
  13. ئاشتى حسين عارف                ئەندامى بەش
  14. ئەڤين عبدالقادر خليفە              ئەندامى بەش